شنبه, 23 -8156 12:09

 


 

 

شهر جدید پرند

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

شهرهای جدید ایران از نظر استقرار در فضا و کارکرد در پنج الگو طبقه بندی می شوند:
۱- شهرهای جدید سازمانی _ صنعتی
این الگو به عنوان نخستین اقدام در زمینه ایجاد شهرهای جدید و برای استفاده بهینه از منابع و امکانات بالقوه در مناطق مختلف کشور طراحی و احداث شده است. این گونه شهرها به دلیل دارا بودن موقعیت جغرافیایی و شرایط اقتصادی _ اجتماعی خاص، پذیرای نقش ویژه ای شده اند و بیشتر آنها از خوداتکایی برخوردار بوده اند و مشاغل و خدمات کافی برای ساکنان ایجاد کرده اند، مانند آبادان، اندیمشک، مسجد سلیمان، پولادشهر، پیرانشهر، بندر شاهپور، آغاجاری، هفتگل، زرندنو، شهرک مس سرچشمه و شهرک های صنعتی البرز، ساوه، رشت و غیره.
۲- شهرهای جدید اقماری
متداول ترین نوع ایجاد شهرهای جدید در ایران شهرهای جدید اقماری است. ضرورت احداث چنین شهرهایی ناشی از رشد روز افزون مشکلات شهرهای بزرگ در قبل و بعد از انقلاب بوده است. از این الگو بیشتر در اطراف شهرهای بزرگ به خصوص تهران استفاده شده است و نقش عمده آن ساماندهی فضایی شهر اصلی و جذب سرریزهای جمعیتی شهرهای بزرگ می باشد.
پیش از انقلاب به دنبال اجرای طرح های جامع شهری و ناحیه ای ده ها شهرک و قطب صنعتی به وجود آمده اند که علاوه بر بخش خصوصی، وزارت مسکن و شهرسازی در احداث آنها سهیم بوده است، علاوه بر این شهرها، بعد از انقلاب نیز شهرهای جدیدی در دست احداث هستند. بعضی از شهرهای جدید در قبل و بعد از انقلاب عبارتند از: شاهین شهر، مجلسی و بهارستان در اصفهان، هشتگرد، پرند، اندیشه در تهران، علوی در بندرعباس، سهند در تبریز، صدرا در شیراز، رامین در اهواز، رامشار در زابل، طبس در چاه بهار، گلبهار و بینالود در مشهد و مهاجران در اراک. این گونه شهرها در خارج از محدوده طرح جامع و بیشتر در ناحیه شهری مادرشهرها برای تحقق راهبرد ایجاد شهرهای جدید مصوب شورای عالی شهرسازی کشور احداث شده اند و برای توسعه ناپیوسته شهر اصلی ایفای نقش می کنند.
پس از انقلاب نیز به دلیل پیش بینی دو برابر شدن جمعیت کشور و سه برابر شدن جمعیت شهری آن طی دوره ۱۴۰۰-۱۳۶۵ لزوم طراحی و احداث این شهرها برای ساماندهی فضایی شهرهای بزرگ و کنترل رشد جمعیتی و کالبدی آنها مطرح شد.
۳- شهرهای جدید با هویت مستقل
این الگو برای تعادل در توزیع جمعیت و امکانات، توسعه ناحیه ای، خودکفایی نسبی از نظر اشتغال و خدمات، رعایت اصول زیست محیطی و در نهایت جدایی گزینی از مشکلاتی که در شهرهای بزرگ با آنها مواجه هستند به کار می رود. در ایران از نظر کارکرد هیچ کدام از شهرهای جدید ساخته شده موفق به ایفای کارکردی از این نوع نبوده اند.
۴- شهرهای جدید پیوسته
شهرهای جدید پیوسته بیشتر در چارچوب طرح جامع مادرشهر مکان یابی شده اند و به عنوان بخش مسکونی یا صنعتی آن عمل می کنند. بیشتر این شهرها با گذشت زمان از نظر فیزیکی در شهر اصلی ادغام شده اند و فضای زیستی ، تولیدی دوگانه ای را با آن ایجاد کرده اند، مانند ملک شهر و خانه اصفهان در اصفهان، کوی ولی عصر در تبریز ، رضا شهر در مشهد، لویزان، کن و اکباتان در تهران، صفائیه در یزد و معالی آباد در شیراز که همه آنها با هدف شهرک ها و مجتمع های مسکونی برای تأمین مسکن کارمندان دولت و افراد و نیز ساماندهی فضایی مادرشهر ایجاد شده اند. ویژگی بارز آنها فقدان اقتصاد پایه ای و نقش تولیدی است. این گونه شهرها در پیش از انقلاب برای اجرای برنامه پنجم عمرانی و پس از انقلاب برای تحقق سیاست واگذاری زمین شهری به افراد احداث شده اند.
۵. شهرک های شرکتی
شهرک های شرکتی، اجتماع های برنامه ریزی شده ای برای اسکان شاغلان مجتمع های جدید صنعتی است؛ همانند کشت و صنعت ها و مجتمع های صنعتی- معدنی و کشاورزی. این گونه شهرها برای اقدام هایی نظیر استقرار صنایع جدید در نواحی دور افتاده و بهره برداری از منابع طبیعی در نقاط جدید به وجود آمده اند. این شهرها عموماً در گذشته براساس سیاست توسعه برون زا و بدون توجه به اوضاع جامعه و منافع ملی و فقط بنا به خواست برنامه ریزان خارجی ایجاد شده اند. برای ایجاد آنها به شرایط تاریخی، سنتی، فرهنگی و روانشناسی مردم توجهی نشده است و بیشتر در بن بست توسعه گرفتار شده اند. این الگو، اغلب فاقد مطالعات مکان یابی دقیق است و مسائلی همانند هزینه هنگفت ساخت و ساز، فقدان شرایط مساعد برای حمل و نقل، فقدان آب کافی و نامساعد بودن آب و هوا موجب عدم جذابیت آنها شده است. این گونه مجتمع ها با توجه به دورافتادگی، دارای خصلت جزیره ای بوده، همچنین محرومیت های متعددی در زمینه بهداشت، آموزش، اوقات فراغت، تأمین مایحتاج زندگی و روابط اجتماعی گسترده دارند؛ مانند کشت و صنعت نیشکر هفت تپه، کارون، دو شهر کارگری و دو شهرک کارمندی که طی دهه چهل در فاصله ۲ تا ۲۷ کیلومتری کارخانه تولید و تصفیه نیشکر و همچنین شهرک های بوستان، نی آباد و شوشتر نو که برای اسکان ۹۵۰۰ نفر از کارکنان کشت و صنعت کارون در سال ۱۳۵۶ احداث شده اند. از جمله مشکلات این گونه شهرها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
* وابستگی شهر به یک فعالیت اقتصادی و اشتغال ناشی از آن؛
* محدودیت جمعیت شهر که ناشی از فقدان تشکیلات آزاد رشد جمعیت است، زیرا فقط کارکنان شرکت، جمعیت شهر را تشکیل می دهند؛
* مالکیت انحصاری شرکت بر اراضی؛
* الگوی مسکن سازمانی به عنوان شیوه عمده تصرف مسکن؛
* وابستگی خدمات شهر به شرکت؛
* جدایی شهر از شبکه شهرها و آبادی های ناحیه؛
* فقدان رونق شهری؛
* هزینه سنگین نگهداری شهر و مشکلات توسعه آن.
کارکردهای شهرهای جدید
* پاسخ به نیازها
برنامه های نوسازی یا ساخت شهرهای جدید در اطراف شهرهای بزرگ در پاسخ، به سه نیاز طراحی می شود: نیازهای جمعی در سطح ملی یا منطقه ای، نیازهای فردی یا اجتماعی شهروندان، نیازهای سازمان دولتی از جمله شهرداری ها
* تصمیم اقتصادی و شهری:
نرخ پایین زمین ها و تعادل مجدد توسعه منطقه ای
هدف اصلی شهرهای جدید استفاده از زمین های بکر و ارزان قیمت است که تاکنون مورد بهره برداری قرار نگرفته است. این زمین ها عمدتاً در حاشیه شهرها یا دور از آن قرار دارند و معمولاً بین متروپل و شهرهای اقماری واقع شده اند.
* شهر جدید نباید نمونه ای مجزا از کل و برای خود باشد.
شهر جدید عضو مجموعه ای سیستم شهری است و با الگوهای برنامه ریزی اقدام به ایجاد زیرساخت ها می کند.
شهر جدید کنترل کننده رشد بی رویه جمعیت مادر شهر است و در عین حال با استفاده از آن جمعیت، سعی در کمک به توسعه اجتماعی- اقتصادی دارد. این کمک ها در خصوص سرمایه گذاری ها، زیرساخت های حمل و نقل شهری، تأسیسات و خدمات رسانی شهری است.

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

شهر های جدید در نظام های اجتماعی- اقتصادی جهان و با توجه به تحولات نظریه ای، بسیار دگرگون شده اند. هنوز تعریف جامعی برای شهر های جدید ارائه نشده است اما می توان تعاریف زیر را برای آنها بیان داشت:
1 - اجتماع های برنامه ریزی شده ای در پاسخ به اهداف از پیش تعیین شده.
2 - اجتماعی خود اتکا با جمعیت و مساحت مشخص؛ فاصله ای معین از مادر شهر با برنامه ریزی از پیش تعیین شده و اهداف معین.
3 - معمولاً برای تمرکززدایی کالبدی، اقتصادی و اجتماعی طراحی می شود تا با وجود جاذبه نزدیک به شهرهای بزرگ، جمعیت تشویق به خروج از مادرشهر شود.
بنابراین شهر جدید دارای تاریخ تولد مشخص است و در زمان کوتاه معینی ساخته می شود. شهر جدید با حومه، اختلاف اساسی دارد؛ حومه یک ناحیه مجزای مسکونی است که ساکنان آن برای کار به شهر دورتر رفت وآمد می کنند اما شهر جدید باید همه عملکرد های شهری را به اندازه معین داشته باشد.(زیاری، 1383 )

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال

طول و عرض جغرافيايی:         
     اراضی شهر جديد پرند در حد فاصل شرايط اقليمي منطقه ی شهری تهران و کوير بين 35  درجه ، 23 دقيقه و 52 ثانيه تا 35 درجه، 25 دقيقه و 6 ثانيه عرض شمالی و 50 درجه، 54 دقيقه و 40 ثانيه تا 50 درجه، 58 دقيقه و 33 ثانيه طول شرقی قرار گرفته است.    
          
     متوسط ارتفاع اراضی آن تا سطح دريا و ميزان بارندگی:    
     متوسط ارتفاع اراضی آن تا سطح دريا 1100 متر بوده و ميزان بارندگی در اين شهر  بين 200 تا 250 ميليمتر متغير است.    
          
     شيب زمين:    
     شيب متوسط زمين از شمال به جنوب حدود 3 تا 5 درصد و از شرق به غرب کمتر از 1 درصد است. اين ارقام نشان میدهد که اراضی شهر جديد پرند از نظر جذب انرژی و دفع آبهای سطحی و همچنين امکانات ارتباطی از شيب متوسط نسبتا" مناسبی برخوردارند. در اين زمينه بيشترين و کمترين شيب اراضی در جهت شمال به جنوب برابر صفر تا 1/1 درصد و در جهت شرق به غرب برابر صفر درصد است.    
          
     دما و رطوبت هوا:    
     دمای هوای پرند در دامنه (5/36 و 2-) درجه سانتی گراد متغير بوده و به طور متوسط دمای آن 6/16 درجه سانتی گراد محاسبه میگردد. رطوبت هوا نيز در ماه دی حداکثر به 66 درصد خواهد رسيد و در ساير ماههای سال حداقل 24 درصد در تير ماه و حداکثر 58 درصد در بهمن ماه خواهد بود.    
          
     ميزان وزش باد:    
     بادهای منطقه دارای جهت غالبا" غربی است و درصد وزش اين بادها بيشتر از ديگر بادها خواهند بود. پس از بادهای غربی، بادهای جنوب و جنوب شرقی از اهميت بيشتری برخوردار میباشد. گاهی نيز بادهايی از شمال به منطقه میوزند، ولی شدت آن کوتاه و محدود است. بيشترين وزش باد به ترتيب در فصل بهار و زمستان است.


امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

مقاله حاضر با طرح پرسشي اساسي، در خصوص اينكه:"چه رابطه اي ميان عرصه هاي عمومي ايجاد شده در شهر جديد پرند با شكل گيري هويت و حس تعلق به مكان و فضاهاي سرشار از حيات اجتماعي، در اين شهر وجود دارد ؟" آغاز مي گردد.
در واقع مقاله حاضر، در جستجوي نقش و نوع و ميزان رابطه ي بين عرصههاي عمومي و هويت در شهر جديد پرند ميباشد و هدف اصلي آن شناسايي ميزان رابطه بين عرصههاي عمومي و هويت و حس تعلق به مكان مي باشد.
نتايج مطالعات نشان مي دهد كه: بين متغير عرصه هاي عمومي و همگاني بعنوان متغير مستقل و هويت شهر جديد پرند بعنوان متغير وابسته در اين پژوهش رابطه وجود داشته، يعني هر چه ميزان متغير مستقل ذكر شده در جامعه هدف (شهرجديد پرند) بالا باشد به همان ميزان، هويتمندي و احساس تعلق آنها به شهرجديد پرند بيشترمي باشد.
مقدمه
هويت عامل شناسايي و شخصيت هر موجود زنده است. شهرها نيز به عنوان پديدهاي زنده و پويا، داراي هويت مي باشند. اين هويت در حقيقت منشاء حيات و سرزندگي در شهرها بوده و داراي اشكال گوناگون ميباشد كه عمدتا در زمينه هاي اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و بالاخره كالبدي تبلور مي يابد.
نظريه پردازان براي هويت بخشيدن به شهرها و فضاهاي شهري، شاخصهاي مختلفي را ذكر نموده و معتقدند كه آن عوامل بر هويت بخشي و به عبارتي تقويت رابطهي انسان با شهر تاثيرگذار مي باشد. يكي از آن عوامل بسيار مهم مؤلفهي "عرصه هاي عمومي و همگاني" مي باشد.
فضاي شهر در شهرهاي جديد اثر مثبت ومستقيمي بر همبستگي اجتماعي و توليد خاطرات در محيط اجتماعي دارد. فضاهاي فرهنگي، تراكم فرهنگي و خلاصه هرچه جمعيت را به هم پيوند ميدهد، در اين مقوله داراي اهميت است.
سياست ايجاد مراكز شهري، با ارائه امكانات و خدمات و امكان استفاده همگان از آنها، باعث بهبود روابط اجتماعي ميگردد. عواملي كه بايد درطراحي مجموعه شهرهاي جديد مد نظر قرارگيرند، جنبه هايي بس فراتر از نگرش سطحي و عجولانهاي است كه امروزه در برنامهريزي شهرهاي جديد تحت عنوان استانداردسازي و يكسان سازي به آن توجه مي شود. از جمله مسائل اثر گذار در طراحي، حضور اجتماعي در تركيب با عملكردهاي عمومي و كالبد طراحي مي باشد و بعد سوم و عامل حركت، ديدها و چشم اندازها، ارزشها و سنتها و عوامل ريز و ظريف ديگرمي بايست در خلق فضاهاي عمومي (خيابان و ميدان) و مراكز شهري در نظر گرفته شود.
در حال حاضرعلت اصلي شكلگيري شهرهاي جديد در ايران، اسكان سرريز رشد سريع شهرهاي بزرگ است و بر اساس اين هدف، درشكلگيري شهرهاي جديد صرفا به جنبههاي فيزيكي و زيستي انسان توجه شده است و حال آنكه بهترين شهر، شهري است كه مردم و ساكنان آن مي خواهند در آنجا زندگي كنند و تمام روز خود را در آنجا بگذرانند؛ شهري كه افراد راجذب كند و نقطه شروع جديد در زندگي آنان باشد و در واقع وطني براي آنها شود. اين وطن بايد تمام خصوصيات شاخص شدن را در ذهن مردم فراهم آورد. ايجاد همبستگي اجتماعي و كيفيت محيطي مطلوب، بايد در چگونگي ايجاد صفات بارز شهرهاي جديد لحاظ گردد.
پرداختن به فضاي شهري بعنوان مكان ظهور حوادث اجتماعي، برخورد نزديك و گرم ساكنان براي انباشت خاطرات جمعي در طراحي شهر هاي جديد، از نكتههاي اساسي است كه قطعا در تقويت هويت ،حس تعلق به مكان و همبستگي هاي اجتماعي تاثير گذار مي باشد.به اين منظورقبل از هر چيز در اين پژوهش، ابتدا بايد مفهوم هويت، هويت شهري روشن گردد و سپس مؤلفههايي كه در شكلگيري هويت شهري تأثيرگذار مي باشند را معرفي كه يكي از مؤلفه هاي اصلي در هويت شهري ميباشد » عرصه هاي عمومي و همگاني  كرده و از آن ميان به مؤلفه شهر جديد » بطور مشخص پرداخته و رابطه بين اين متغير را با هويت و احساس علقهي افراد در جامعه ي هدف مورد سنجش و بررسي قرار داده تا به يك نتيجه گيري صحيح و منطقي در اين ارتباط دست يابيم.
طرح مسئله
ساخت شهرهاي جديد به معناي خاص آن و آنچه امروزه از اين عبارت مد نظر است،به بعد از انقلاب صنعتي بر مي گردد، كه پيشگام آن ابنزرهاوارد از انگلستان مي باشد.
اين انديشه، يعني فكر ايجاد شهرهاي جديد در ايران، به عنوان حركتي اساسي در نظام شهرنشيني كشور و به منظور تعادل بخشي جمعيت در محدوده كلانشهرها و مراكز عمده جمعيتي، به نيمه دوم دهه 1360 باز ميگردد.
وزارت مسكن و شهرسازي به عنوان مسئول برنامه ريزي كالبدي وانتظام بخشي نظام سكونتي، طي سالهاي نيمه دوم دهه 1360 برنامه ريزي و ايجاد شهرهاي جديد را در دستور كار قرار داد. از آن پس تاكنون 25 طرح در شوراي عالي شهرسازي ومعماري ايران به تصويب رسيده است كه ابتدايي ترين هدف آنها جذب سرريز جمعيت شهرهاي بزرگ بود. تصويب و احداث 5 شهر جديد در منطقه شهري تهران در همين راستا شكل گرفت. از جمله اين شهرهاي جديد؛ "پرند"در 35 كيلومتري جنوب غربي تهران مي باشد.
پس از گذشت نزديك به دو دهه از شروع احداث شهرهاي جديد در ايران، متاسفانه اين شهرها حتي نتوانستند جمعيت كافي را به خود جذب كنند وشكل كانوني براي زندگي به خود بگيرند.گرچه بر اساس طرح از پيش تهيه شده، اقدام به ساخت وساز شهرهاي جديد گرديد؛ اما در اكثر آنها برخورد كميتگرا مانع حصول كيفيت زندگي شد. استاندارد كردن، روشهاي توليد انبوه، سادگي، يكنواختي و سري سازي از جمله مسائلي بود كه (با توجه به ديدگاه كاركرد گرايانه و شهرسازي نوگرا) در ساخت شهرهاي جديد در ايران بكار گرفته شد. در اين ميان آنچه ناديده گرفته شد، هويت مكاني بود. بي مكاني، بي هويتي وعدم هماهنگي وهمگامي با فرهنگ بومي، از ويژگيهاي اين شهرهاست.
براي كاهش اين معضل و نيز دستيابي به شهري سرشار از حيات و سرزندگي بايد به عرصه هاي عمومي و همگاني در اين شهرها توجه كرد.
پرسش مهمي كه در اين تحقيق مطرح مي شود اين است كه:"چه رابطه اي ميان عرصه هاي عمومي ايجاد شده در شهر جديد پرند با شكل گيري هويت و حس تعلق به مكان و فضاهاي سرشار از حيات اجتماعي، در اين شهر وجود دارد ؟"
درراستاي اين پرسش اصلي، فرضيهاي كه در ذهن شكل ميگيرد عبارتست از:"به نظر ميرسد كيفيت عرصه هاي عمومي وهمگاني؛ مي تواندبر تقويت هويت وحس تعلق به مكان در شهر جديد پرند اثرگذارباشد."
هويت يعني «محل » حدي كه شخص مي تواند يك مكان را به عنوان مكان متمايزي از ساير مكانها شناخته و يا، بازشناسي نمايد »( لينچ، 168:1384 ) «. بطوري كه شخصيتي مشخص، بي نظير، يا حداقل مخصوص به خود را دارا شود بخشي از شخصيت وجودي هر انسان كه هويت فردي وي را مي سازد مكاني است كه او خود را با آن شناسايي ميكند و به ديگري مي شناساند. وي هنگامي كه راجع به خود فكر مي كند، خود را متصل به آن مكان مي داند و آن مكان را بخشي از خود بر مي شمارد و ميان او و آن مكان رابطه اي عميق به وجود مي آيد.
در شكل گيري هويت مكاني دو مرحله وجود دارد. در مرحله نخست محيط به وسيله فرد شناسايي مي گردد، كه هويت مكان و يا حس مكان ناميده ميشود. در مرحله دوم فرايند پيوند رواني با مكان به انجام مي رسد و به صورت ( هويت مكاني تداوم مي يابد. (همان؛ 237
شهرها نيز به عنوان پديده اي زنده و پويا ،داراي هويت مي باشند.هويت در حقيقت منشاء حيات و سرزندگي در شهرها بوده و داراي اشكال گوناگون مي باشد كه عمدتا در زمينه هاي اجتماعي،فرهنگي،اقتصادي و بالاخره كالبدي (164 : تبلور مي يابد.(نوده فراهاني، 1385ايجاد هويت شهري به مفهوم حفظ ساختار و سازمان مشخصي است كه براي افراد مختلف قابل درك و لذت بخش باشد. از آنجا كه افراد مختلف راههاي گوناگون براي ايجاد ساختار و سامان دادن به محيط اطرافشان را به كار مي گيرند، بنابراين سازمان يا ساختار يك محيط شهري و يا يك شهربسته به عامل واحدي نمي باشد، بلكه عوامل مختلف مؤثر در اين ساختار، به صورت لايه هاي مختلف بر روي هم قرار مي گيرند و در يكديگر نفوذ مي كنند تا ( شبكه و كليتي با مفهوم و معني دار ايجاد گردد (صبري، 268:1385__

فصلنامه جغرافيايي سرزمين، علمي – پژوهشي، سال هشتم، شماره 30 ، تابستان  1390

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال

صفحه7 از51

مشاغل و كسب و کارها

Menu

شهر اینترنتی پرند

اولین و بزرگترین سامانه ارائه خدمات الکترونیکی جهت دسترسی هر چه بهتر و سریعتر شماهمشهریان گرامی به اطلاعات کسب و کار و سایر نیازمندیها در شهر جدید پرند می باشد.

 تماس با ما

Go to top